วลัยพร จันทรสาขา
รองผู้อำนวยการโรงเรียนอนุบาลบ้านเด็กและผู้ร่วมโครงการวิจัยการขับเคลื่อนโครงการเมืองแห่งการเรียนรู้มุกดาหาร

“ปีนี้ถือว่าเป็นปีแรกค่ะ แต่จริง ๆ มีจุดเริ่มต้นทำงานวิจัยเกี่ยวกับการพัฒนาเมืองมุกดาหารผ่านโครงการแก้จนของ บพท. ซึ่งทำมาก่อนหน้านี้ มีงานและความคิดบางอย่างต่อยอดมาจากงานนั้นด้วยค่ะ เช่น การพูดคุยกับชุมชน ผู้คนในพื้นที่ ตัวแทนจากโรงเรียน และหน่วยงานต่าง ๆ สิ่งหนึ่งที่เราเห็นตรงกัน คือ เมืองมุกดาหารเราไม่มีพื้นที่กลางเอาไว้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ของคนทุกช่วงวัย สิ่งนี้ผุดขึ้นมาตอนที่เราจัดเวทีเสวนากับประชาชนทั่วไป เป็นที่มาว่าทำไมเราอยากจะพัฒนาพื้นที่เรียนรู้ และริเริ่มสร้างกิจกรรมสืบค้นทุนทางวัฒนธรรมของเรา ตั้งแต่ประวัติศาสตร์ ไปจนถึงเรื่องที่เกี่ยวพันกับวิถีชีวิต อย่างอาหาร เสื้อผ้า และวัฒนธรรมประเพณี

ในช่วงการดำเนินงานวิจัยเราก็ได้ชุดข้อมูลเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ และก็เริ่มคิดกันถึงเรื่องพื้นที่กลาง ที่จะส่งต่อเรื่องราวเหล่านี้ ‘ตลาดแฮกหมาน’ ที่สวนสุขภาพ จึงเกิดขึ้นเพื่อตอบโจทย์นี้ค่ะ เป็นจุดเริ่มต้นที่นําไปสู่การใช้ตลาดเป็นพื้นที่ และเครื่องมือในการถ่ายทอดความรู้ต่าง ๆ ในเรื่องของวัฒนธรรมของเราค่ะ

ส่วนหนึ่งเราก็ค่อย ๆ ค้นพบว่าคนเมืองมุกดาหารเอง ก็ยังไม่ค่อยรู้ หรือเข้าใจอัตลักษณ์ และรากเหง้าของตนเองมากนัก ทั้งประวัติศาสตร์ความเป็นมา ความสำคัญ หรือเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ต่าง ๆ อาจเรียกได้ว่ายังไม่รู้จักตัวตนของตัวเองมากพอ ตลาดแฮกหมาน และกิจกรรมภายในตลาดก็พยายามมาตอบโจทย์ตรงจุดนี้ นอกจากการค้าการขาย เราเปิดพื้นที่ให้มีการแสดงศิลปวัฒนธรรม มีดนตรี เพื่อหวังว่าคนเมืองมุกดาหารที่มาออกกำลังกาย และซื้อของจะได้รับชมไปด้วย กลายเป็นอาร์ตสเปซ คนในพื้นที่เค้าเรียกกันแบบนั้นค่ะ ให้เด็ก ๆ ได้มาแสดงออก ในขณะที่พ่อแม่มาวิ่ง เต้นแอโรบิค หรือออกกำลังกาย พอจัดมาระยะหนึ่งเราก็ได้รับฟีคแบ็คที่ดีมาก ทุกคนชอบกิจกรรมที่แฮกหมาน และต่างรอคอยให้ถึงวันศุกร์ที่เรามีกิจกรรมการจัดตลาด

เราทำโครงการและจัดตลาดกันมาก็หลายเดือน ส่วนตัว และทีมก็มอง ๆ กันอยู่ว่าอนาคต พื้นที่แบบแฮกหมานควรจะมีการจัดการอย่างไร ซึ่งก็กำลังอยู่ในกระบวนการพูดคุย และร่างแนวทางที่เหมาะสม เพื่อให้เทศบาลเมืองมุกดาหาร รับแนวคิดไปพัฒนาต่อ เราก็ได้หารือกับทางกองการศึกษา ปรึกษากันเรื่องเมืองแห่งการเรียนรู้ และเรื่องการท่องเที่ยว รวมไปถึงเราได้พูดคุยหารือกับฝั่งเอกชน และตัวแทนชุมชนอีก 34 ชุมชน ซึ่งเรื่องราวก็มีเรื่องตลาดเป็นจุดเริ่มต้นและขยายไปสู่เรื่องการมีส่วนร่วมในการพัฒนาเมือง

ถ้าถามส่วนตัวว่าอยากเห็นเมืองมุกดาหารเป็นแบบไหน ก็จะขอตอบว่า อยากให้เมืองเมืองนี้เป็นพื้นที่ที่ดีสำหรับคนทุกเพศทุกวัย มีพื้นที่ให้คนได้มาใช้เวลาพักผ่อนช่วงเช้า เย็น หรือวันหยุด มีกิจกรรมเรียนรู้ให้คนได้เรียนรู้พัฒนาตนเอง ไม่จำกัดแค่เพียงเรื่องราวประวัติศาสตร์ แต่ควรจะมีเรื่องอื่น ๆ ด้วย เช่น เรื่องการประกอบอาชีพ การต่อยอดสร้างมูลค่าให้กับสินค้า และบริการที่ตนเองทำอยู่ เชื่อว่าความรู้ใหม่ ๆ จะเป็นสิ่งที่ช่วยให้เขาเพิ่มรายได้ และช่วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจของเมืองไปด้วย เป็นประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการมีพื้นที่และกิจกรรมการเรียนรู้ค่ะ”