ผศ. ดร.ปนายุ ไชยรัตนานนท์
อาจารย์คณะสถาปัตยกรรม  ศิลปะและการออกแบบ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง  (นักวิจัยร่วมโครงการ)  

.

“ เราคาดหวังว่าจะผลักดันให้พื้นที่เรียนรู้ของลาดกระบังไปถึงขั้นขอรางวัล เพื่อโอกาสในการมีเครือข่าย และความร่วมมือใหม่ ๆ ”

“ปี 2566 เราพยายามค้นหาแหล่งเรียนรู้หรือองค์ความรู้ที่สำคัญภายในเขตลาดกระบัง ซึ่งมี 3 เรื่องที่เราทำกรอบวิจัยก็คือเรื่องของการเกษตร เพราะเรายังมีเกษตรชานเมือง เรื่องวัฒนธรรมซึ่งเรามีหลากหลายทั้งชุมชนเก่า และศาสนาที่หลากหลาย สุดท้ายคือ ลาดกระบังเป็นจุดที่เริ่มพัฒนา เรามีสนามบินสุวรรณภูมิ มีพระจอมเกล้าลาดกระบัง ซึ่งเหล่านี้เป็นตัวขับเคลื่อนให้เมืองเติบโต ฉะนั้น 3 ปัจจัยนี้เป็นนิเวศที่ทำให้เกิดโอกาสในการเรียนรู้มากมาย

ปีแรกที่ศึกษาพื้นที่เราพบว่ามี 6 คลัสเตอร์ที่สำคัญและมีความหลากหลายต่างกัน การพัฒนาต่อในปีนี้น่าจะทำให้คลัสเตอร์เหล่านี้พัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เป็นรูปธรรมได้จริง ชาวบ้านเค้าทำกันอยู่แล้ว แต่ทำยังไงให้มันเป็นระบบการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงและต่อเนื่อง ในท้ายปีแรกเราเห็นความต่อเนื่องของแหล่งการเรียนรู้เรื่องสายคลอง ปรากฏว่าแหล่งการเรียนรู้ทั้ง 6 แห่งอยู่บนสายคลองที่เชื่อมโยงในเขตลาดกระบังพอดี ตอนปีแรกเราเลยมองว่าถ้ามีการเชื่อมโยงทางน้ำน่าจะเป็นจุดหนึ่งที่อาจสร้างความแตกต่างของการเข้าสู่พื้นที่การเรียนรู้ที่มันอาจจะไม่ต้องพบเจอกับรถติด เป็นโอกาสในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานใหม่ที่ใช้โครงสร้างเดิม เพราะในลาดกระบังหรือเขตต่อเนื่องอาจจะเป็นบางพลี สมุทรปราการ มีคนที่เดินเรืออยู่ เพราะฉะนั้นเรือเป็นพาหนะแบบหนึ่งที่น่าสนใจ แล้วมันก็จะสร้างให้คนที่มาเรียนรู้ได้รับประสบการณ์ในการเดินทางใหม่ด้วย 

สิ่งที่ต้องเร่งพัฒนาเหมือนกัน คือ คนรุ่นใหม่ องค์ความรู้ต่างๆ ไม่ว่าชุมชนหัวตะเข้ หรือทิพพาวาส ส่วนใหญ่จะอยู่กับคนวัยกลางคนหรือผู้สูงอายุ ถ้าเราสามารถเอาความรู้พวกนี้ลงไปต่อยอดหาคนรุ่นใหม่ได้ก็จะเป็นการสร้างความต่อเนื่องในการเรียนรู้ อีกด้านนึงเขตก็จะเข้ามาซัพพอร์ตหลายๆ ชุมชน มีกิจกรรมต่อเนื่อง ประเด็นสำคัญคือทำยังไงให้กิจกรรมไม่ใช่ในลักษณะมาแป๊บนึงแล้วหายไป ทำให้เป็นประจำหรือมีความต่อเนื่องในเชิงการสนับสนุนให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้ตลอดเวลา เขตก็มีหน้าที่เป็นผู้สนับสนุนสถานที่หรืองบประมาณจาก กทม. ผมคิดว่านี่เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยให้ชุมชนไม่ต้องหาเองทุกอย่าง เขามีองค์ความรู้และสามารถใช้สิ่งอำนวยความสะดวกอื่นที่เขตมอบให้ ซัพพอร์ตกันและช่วยกันทั้งสองด้าน”

“กลุ่มผู้ประกอบการก็สำคัญ เพราะว่าทั้ง 6 คลัสเตอร์ที่อยู่ในสายคลอง เรามองว่าต้องมีการลงทุนบางอย่างด้วย ไม่ว่าจะเป็นการเดินเรือ สิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อการท่องเที่ยวหรือเรื่องเศรษฐกิจก็จะตามมา คนต้องซื้อต้องกินต้องใช้ มันพัฒนาไปร่วมกันได้ สิ่งที่ภาคธุรกิจเข้ามาลงทุนคงไม่ใช่หวังผลกำไรมากมาย แต่เป็นคนที่ต้องเข้าใจคอนเส็ปต์การอนุรักษ์ชุมชนระดับหนึ่ง 

การจะดึงผู้ประกอบการแบ่งออกเป็นสองประเด็น หนึ่งคือผู้ประกอบการในพื้นที่แท้ๆ เป็นคนในชุมชน คนที่อยากพัฒนาเศรษฐกิจในพื้นที่ขับเคลื่อนโดยคนในพื้นที่ สองคือมาตราการจูงใจ ซึ่งต้องอาศัยนโยบายมาสนับสนุน เกิดจากภาคเอกชนที่เล็งเห็นประโยชน์และเข้ามาทำเรื่องนี้ด้วยกัน ผ่านกระบวนการพูดคุย แชร์ทรัพยากรที่ขาดให้กับชุมชน เค้าน่าจะได้ประโยชน์จากตรงนี้ เรามองภาพ Learning City ไม่ใช่ว่าคนเข้ามาฉวยโอกาสในการสร้างเศรษฐกิจ แต่เป็นการเรียนรู้ เศรษฐกิจก็ต้องตลอดชีวิต แปลว่าคุณต้องอยู่อย่างมั่นคงไปด้วยกัน 

            ปีนี้เราคาดหวังไปไกลเพราะ กทม. เป็นภาคีเมืองแห่งการเรียนรู้แล้ว มีโอกาสที่จะไปถึงขั้นการขอรางวัล มีปัจจัยที่เราต้องทำ ในทีมมองว่า 6 คลัสเตอร์คือความหลากหลายของแหล่งเรียนรู้ที่เรามีในพื้นที่ การจะทำอะไรซ้ำๆ เดิมดูจะเป็นกิจวัตรและไม่ท้าทาย ทีมวิจัยคาดหวังว่าเราจะขยับโอกาสเพื่อผลักดันให้พื้นที่เรียนรู้ของเขตลาดกระบังไปถึงขั้นขอรางวัล ได้โอกาสในการสร้างเครือข่ายและความร่วมมือในอนาคต กทม. อาจจะเห็นความสำคัญมากขึ้น ชุมชนได้ประโยชน์ ผู้ประกอบการเห็นโอกาส พอเราประทับตราบางอย่างให้รู้สึกว่าได้รับการยกระดับ มันจึงเป็นโอกาสที่สามารถพัฒนาต่อได้และเกิดกระบวนการดึงคนเข้ามาร่วมด้วยไม่ใช่แค่ลาดกระบัง แต่ทุกเมืองที่ทำอยู่ตอนนี้เรียนรู้เก่งมาก เราลองไปสัมผัสหลายที่ที่ทำงานร่วมกับชุมชน เราพบว่าแท้จริงแล้วเรายังต้องไปเรียนรู้กับเขา เราไม่ได้มองว่าตัวเองเป็นสถาบันการศึกษาและต้องไปสอนคนอื่น แต่เราต้องเรียนรู้กับนักจัดการความรู้ในชุมชน ซึ่งมีองค์ความรู้รอบตัวอยู่มาก สิ่งที่เป็นห่วงคือเราจะช่วยเค้าถ่ายทอดองค์ความรู้นี้อย่างไร เป็นอีกประเด็นที่เพิ่มเข้ามาในปีนี้ด้วย เราต้องพูดถึงหลักสูตรเรื่องของการเรียนรู้ต่อเนื่องกับคนรุ่นใหม่” 

#KMITL #สำนักการเรียนรู้ตลอดชีวิตพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง #สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง #บพท #pmua #thecityleaders